Những quy định tại Thông tư số 136/2025/TT-BTC góp phần tăng sản phẩm tài chính chuyên biệt, thu hút vốn, hiện đại hóa quản trị ngành quỹ.
Bộ Tài chính vừa chính thức ban hành Thông tư số 136/2025/TT-BTC sửa đổi, bổ sung cho Thông tư số 98/2020/TT-BTC.
Có hiệu lực từ ngày 12/2/2026, văn bản pháp lý mới này được đánh giá là bước ngoặt quan trọng trong việc hoàn thiện khung khổ quản lý quỹ đầu tư chứng khoán tại Việt Nam.
Đa dạng hóa “khẩu vị” đầu tư với các loại hình quỹ mới
Một trong những cải cách mang tính đột phá tại Thông tư 136/2025/TT-BTC là việc chính thức luật hóa các loại hình quỹ mới, nhằm giải quyết bài toán thiếu hụt sản phẩm tài chính chuyên biệt trên thị trường.
Thông tư 136/2026 có ý nghĩa mở đường khơi thông dòng vốn vào hạ tầng, tăng sản phẩm tài chính chuyên biệt và siết chặt kỷ luật thị trường. (Ảnh minh họa)
Cụ thể, Quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ đã được đưa vào khung pháp lý. Để đảm bảo tính an toàn vốn cao nhất cho nhà đầu tư, cơ quan quản lý yêu cầu tối thiểu 80% giá trị tài sản ròng (NAV) của quỹ này phải được phân bổ vào các tài sản có rủi ro thấp như tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi và công cụ nợ Chính phủ. Đây được xem là nơi trú ẩn an toàn cho dòng tiền nhàn rỗi trong bối cảnh thị trường biến động.
Một số công ty quản lý quỹ trên thị trường, điển hình như UOBAM, cho biết đã chuẩn bị để sẵn sàng ra mắt quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ khi quy định có hiệu lực.
Song song đó, Quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng cũng được khai sinh để khơi thông dòng vốn trung và dài hạn. Theo quy định, quỹ này bắt buộc phải dành ít nhất 65% NAV để đầu tư vào trái phiếu các dự án hạ tầng. Quy định này không chỉ tạo thêm kênh sinh lời cho nhà đầu tư mà còn trực tiếp hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, giảm bớt gánh nặng lên ngân sách nhà nước trong các dự án trọng điểm.
Ông Phùng Xuân Minh, Chủ tịch Saigon Ratings kỳ vọng quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng là trụ cột huy động vốn đầu tư cho các dự án hạ tầng của Chính phủ, địa phương, và cả các dự án hạ tầng của tư nhân có ý nghĩa quan trọng với nền kinh tế.
Theo chuyên gia Phùng Xuân Minh, bài toán quỹ được phát triển theo quy định hoàn toàn phù hợp nhu cầu thực tiễn Việt Nam, các bước phát triển hiện nay của thị trường, mục tiêu thu hút tổ chức, cá nhân nhà đầu tư và theo thông lê thế giới.
Cơ chế bảo vệ nhà đầu tư và tăng quản trị thị trường
Bên cạnh đó, đáng chú ý, nhằm khắc phục những lỗ hổng trong quản trị rủi ro thanh khoản, Thông tư 136 lần đầu tiên giới thiệu khái niệm “Mức phòng vệ thanh khoản”.
Đây là công cụ đặc biệt dành cho các quỹ mở, được kích hoạt trong các tình huống bất khả kháng hoặc khi xảy ra hiện tượng rút vốn hàng loạt (fund run). Điểm đáng chú ý là khoản phí phát sinh từ cơ chế này sẽ được hạch toán trực tiếp vào tài sản của quỹ thay vì chảy vào túi công ty quản lý. Quy định này đảm bảo sự công bằng, bảo vệ quyền lợi của những nhà đầu tư kiên định còn nắm giữ chứng chỉ quỹ, tránh việc họ phải gánh chịu thiệt hại do hành động bán tháo của đám đông.
Bên cạnh việc mở rộng sản phẩm, Thông tư mới cũng dựng lên những “hàng rào kỹ thuật” để ngăn chặn xung đột lợi ích và minh bạch hóa thông tin:
Về giao dịch: Quỹ thành viên bị cấm đầu tư ngược lại vào chính các thành viên góp vốn. Các giao dịch thỏa thuận phải được Ban đại diện quỹ chấp thuận bằng văn bản về đối tác và khoảng giá trước khi thực hiện.
Về công bố thông tin: Thời gian công bố NAV được rút ngắn tối đa, chậm nhất là ngày làm việc kế tiếp trên hệ thống Sở Giao dịch Chứng khoán và website công ty quản lý.
Về quảng cáo: Siết chặt hoạt động quảng bá quỹ. Các đơn vị không được phép sử dụng danh nghĩa cơ quan nhà nước, hình ảnh quan chức hay thư cảm ơn của khách hàng để “đánh bóng” tên tuổi. Mọi quảng cáo bắt buộc phải kèm cảnh báo rủi ro và khẳng định cơ quan quản lý không bảo đảm cho hiệu quả đầu tư.
Đồng thời, Thông tư cũng “cởi trói” về mặt thủ tục hành chính khi cho phép tổ chức Đại hội nhà đầu tư trực tuyến, bỏ phiếu điện tử. Cuộc họp được công nhận hợp lệ khi có đại diện trên 50% tổng số quyền biểu quyết tham gia, giúp tiết giảm đáng kể chi phí tổ chức.
Chuyên gia nhận định, việc ban hành Thông tư 136/2025/TT-BTC như vậy không chỉ đơn thuần là hoạt động sửa đổi văn bản định kỳ, mà còn mang nhiều tầng ý nghĩa chiến lược đối với thị trường tài chính Việt Nam trong giai đoạn mới:
Thứ nhất, kiến tạo dòng vốn dài hạn cho nền kinh tế: Việc định danh cụ thể Quỹ trái phiếu hạ tầng là một bước đi chiến lược nhằm xã hội hóa nguồn vốn đầu tư công. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách hay vay nợ nước ngoài, Việt Nam đang huy động nguồn lực từ chính thị trường chứng khoán để xây dựng cầu đường, sân bay và năng lượng, tạo đà cho tăng trưởng bền vững.
Thứ hai, nâng hạng tiêu chuẩn an toàn hệ thống: Sự xuất hiện của cơ chế “mức phòng vệ thanh khoản” cho thấy tư duy quản lý đã chuyển từ "xử lý hậu quả" sang "phòng ngừa rủi ro". Điều này giúp các quỹ đầu tư Việt Nam tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế (như Swing Pricing tại Châu Âu hay Liquidity Fees tại Mỹ), giúp thị trường đứng vững hơn trước các cú sốc tài chính.
Thứ ba, củng cố niềm tin nhà đầu tư: Trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng phức tạp, việc siết chặt quy định quảng cáo và minh bạch hóa giao dịch nội bộ là “tấm khiên” cần thiết. Khi nhà đầu tư cảm thấy được bảo vệ khỏi các thông tin sai lệch và các giao dịch thiếu minh bạch, dòng tiền sẽ chảy vào thị trường một cách tự tin và ổn định hơn.
Có thể nói, Thông tư 136 là mảnh ghép cần thiết để hoàn thiện bức tranh thị trường vốn, thúc đẩy ngành quản lý quỹ tại Việt Nam phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và bền vững hơn.
Lê Mỹ
