Ngành cá tra Việt Nam bước vào năm 2026 với triển vọng tương đối tích cực nhờ nhu cầu ổn định tại các thị trường lớn, song vẫn phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng từ các sản phẩm thay thế và biến động thương mại toàn cầu.
Ngành cá tra Việt Nam trong năm 2025 tiếp tục cho thấy khả năng thích ứng đáng kể trước bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn. Theo báo cáo ngành cá tra do Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam công bố, kim ngạch xuất khẩu cá tra trong 11 tháng năm 2025 ước đạt xấp xỉ 2 tỷ USD, tăng 11,8% so với cùng kỳ năm trước, qua đó duy trì đà tăng trưởng ổn định sau giai đoạn biến động mạnh hậu đại dịch.
Tăng trưởng giá trị xuất khẩu cá tra Việt Nam.
Tuy vậy, bức tranh xuất khẩu không hoàn toàn đồng đều giữa các thị trường. Trung Quốc và Hồng Kông, vốn là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chỉ ghi nhận mức tăng trưởng khiêm tốn khoảng 2%. Điều này phần nào cho thấy nhu cầu tại thị trường này đang bước vào giai đoạn chững lại, trong bối cảnh kinh tế nội địa Trung Quốc phục hồi chậm và nguồn cung cá thịt trắng trong nước gia tăng.
Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ giảm nhẹ 3% so với cùng kỳ, đảo chiều so với mức tăng rất mạnh của năm 2024. Dù vậy, điểm tích cực là cá tra Việt Nam vẫn cải thiện được vị thế tại thị trường Mỹ khi tỷ trọng trong tổng nhập khẩu cá thịt trắng tăng lên gần 20% trong bảy tháng đầu năm 2025, còn thị phần tổng thể của Việt Nam trong phân khúc này đạt khoảng 26%.
Một điểm sáng khác của ngành là sự bứt phá tại thị trường Brazil. Kim ngạch xuất khẩu cá tra sang quốc gia Nam Mỹ này trong năm 2025 tăng tới 35%, cao hơn đáng kể so với mức tăng của cùng kỳ năm trước. Brazil đang nổi lên như một thị trường tiềm năng nhờ nhu cầu tiêu thụ thủy sản tăng, quy mô dân số lớn và sự đa dạng hóa nguồn cung nhập khẩu. Kết quả tích cực tại Brazil cho thấy dư địa mở rộng của cá tra Việt Nam tại các thị trường mới nổi vẫn còn khá lớn, nếu doanh nghiệp có chiến lược tiếp cận phù hợp.
Ở khía cạnh chi phí, năm 2025 ghi nhận sự phân hóa rõ nét giữa các yếu tố đầu vào. Giá cá tra nguyên liệu trong nước tăng liên tục và đạt khoảng 33.500 đồng/kg vào cuối năm, mức cao nhất trong vòng ba năm. Diễn biến này phản ánh áp lực từ nguồn cung cũng như chi phí sản xuất, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận của doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu.
Tuy nhiên, áp lực này phần nào được bù đắp nhờ giá đậu nành giảm xuống mức thấp nhất trong ba năm. Bên cạnh đó, giá cước vận tải container, dù có phục hồi nhẹ vào cuối năm, nhìn chung vẫn duy trì ở mức thấp so với giai đoạn cao điểm trước đây, giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng chi phí logistics.
Các thị trường xuất khẩu chính của cá tra Việt Nam
Dù triển vọng chung được đánh giá là tích cực, ngành cá tra vẫn đối mặt với sức ép cạnh tranh ngày càng gia tăng từ các sản phẩm thay thế. Cá rô phi nổi lên là đối thủ đáng chú ý nhất. Trung Quốc, nhà sản xuất cá rô phi lớn nhất thế giới và cũng là thị trường xuất khẩu cá tra lớn nhất của Việt Nam, dự kiến đạt sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn trong năm 2025, tăng mạnh so với năm 2022. Indonesia, Ai Cập và Brazil cũng đang đẩy mạnh mở rộng nuôi cá rô phi, hướng đến xuất khẩu sang Bắc Mỹ và châu Âu.
Song song đó, xuất khẩu cá thịt trắng từ Nga sang Trung Quốc tăng nhanh, với giá trị nhập khẩu cá minh thái và cá tuyết đông lạnh đều tăng trên 30% trong năm 2025. Nguồn cung dồi dào từ các quốc gia này khiến mức độ cạnh tranh về giá và thị phần ngày càng gay gắt, đặc biệt tại thị trường Trung Quốc.
Xét về bối cảnh vĩ mô, các thị trường xuất khẩu chủ lực của cá tra Việt Nam được dự báo duy trì tăng trưởng ổn định trong năm 2026. Mỹ, Liên minh châu Âu và Brazil đều được kỳ vọng tiếp tục tăng trưởng GDP, dù tốc độ không quá cao. Trung Quốc, dù đối mặt với áp lực từ căng thẳng thương mại với Mỹ và nhu cầu nội địa còn yếu, vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 4%. Các chỉ số bán lẻ thực phẩm và niềm tin tiêu dùng tại những thị trường này nhìn chung duy trì trạng thái ổn định trong suốt năm 2025, cho thấy nhu cầu tiêu dùng thủy sản khó có khả năng suy giảm mạnh trong ngắn hạn.
Bước sang năm 2026, triển vọng xuất khẩu cá tra Việt Nam được nhìn nhận theo hướng thuận lợi nhưng mang tính phân hóa rõ rệt. Thị trường Mỹ được kỳ vọng cải thiện nhờ những thay đổi trong bối cảnh thương mại toàn cầu. Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung và các biện pháp thuế quan trung chuyển nghiêm ngặt có thể hạn chế xuất khẩu cá rô phi của Trung Quốc, qua đó mở ra cơ hội cho các nhà cung cấp cá thịt trắng khác, trong đó có Việt Nam. Ngoài ra, việc áp dụng hạn ngạch đánh bắt và thuế xuất khẩu đối với một số loại cá như cá tuyết, cá minh thái hay cá haddock có thể khiến giá các sản phẩm này tăng lên, làm giảm sức hấp dẫn so với cá tra.
Ngược lại, xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc nhiều khả năng sẽ đi ngang trong năm 2026. Khi các nhà xuất khẩu Trung Quốc gặp rào cản tại thị trường Mỹ, nguồn cung cá thịt trắng nội địa được dự báo gia tăng, kéo theo nhu cầu nhập khẩu giảm. Bên cạnh đó, mối quan hệ thương mại ngày càng chặt chẽ giữa Trung Quốc và Nga, cùng với lệnh cấm kéo dài đối với thủy sản Nhật Bản, cho thấy cá thịt trắng từ Nga sẽ tiếp tục chiếm ưu thế tại thị trường này.
Đối với EU và Brazil, nhu cầu được dự báo duy trì ổn định trong năm 2026, song mức độ cạnh tranh sẽ gia tăng khi các nhà xuất khẩu toàn cầu tìm cách đa dạng hóa thị trường, giảm sự phụ thuộc vào Mỹ. Trong bối cảnh đó, lợi thế về chi phí, chất lượng sản phẩm và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững ngày càng khắt khe sẽ đóng vai trò then chốt đối với cá tra Việt Nam.
Xuân Bắc
