[VN-Index 5/4/2026] TĂNG TRƯỞNG GDP 7,83% – CON SỐ THẬT, NHƯNG CẢM NHẬN KH&#211; KHĂN CỦA SỐ Đ&#212;NG CŨNG L&#192;...THẬT

Cuối tuần t&#244;i thấy nhiều bạn brk, nhiều diễn đ&#224;n share b&#224;i tăng trưởng GDP qu&#253; 1 của Việt Nam. V&#224; cũng thấy chia 2 luồng &#253; kiến dựa tr&#234;n bias, luồng &#253; kiến 1: T&#237;ch cực h&#244; GDP tăng trưởng tốt, chứng kho&#225;n sẽ tăng mạnh, luồng &#253; kiến 2: Ho&#224;i nghi, v&#236; thấy cuộc sống thực tế kh&#243; khăn hơn mặc d&#249; GDP tăng cao. N&#234;n h&#244;m nay t&#244;i l&#234;n 1 b&#224;i giải th&#237;ch con số n&#224;y.

Qu&#253; 1 năm nay, GDP tăng 7,83%, một mức tăng cao nếu đặt trong bối cảnh kinh tế to&#224;n cầu vẫn c&#242;n nhiều bất định. Hai động lực ch&#237;nh k&#233;o tăng trưởng l&#224;: khu vực dịch vụ v&#224; c&#244;ng nghiệp – x&#226;y dựng. Đầu ti&#234;n cần khẳng định một điều rất r&#245;: con số tăng trưởng GDP l&#224; con số thống k&#234; thật, được t&#237;nh theo phương ph&#225;p chuẩn quốc tế, v&#224; hiện tượng GDP tăng nhưng số đ&#244;ng vẫn thấy kh&#243; cũng l&#224; điều b&#236;nh thường, kh&#244;ng chỉ ở Việt Nam m&#224; ở hầu hết c&#225;c nền kinh tế tr&#234;n thế giới ở thời điểm hiện tại. Bản chất của GDP l&#224; đo tổng sản lượng của nền kinh tế, chứ kh&#244;ng phải đo mức độ gi&#224;u l&#234;n của từng c&#225; nh&#226;n hay từng doanh nghiệp. Khi một số ng&#224;nh lớn tăng trưởng mạnh, đặc biệt l&#224; c&#225;c ng&#224;nh c&#243; năng suất cao hoặc quy m&#244; vốn lớn, ch&#250;ng c&#243; thể k&#233;o cả nền kinh tế đi l&#234;n, ngay cả khi phần đ&#244;ng doanh nghiệp nhỏ kh&#244;ng hưởng lợi trực tiếp từ sự tăng trưởng đ&#243;. 

Thực tế, trong bối cảnh hiện tại, tăng trưởng của Việt Nam mang t&#237;nh tập trung. Một nh&#243;m nhỏ doanh nghiệp lớn, đặc biệt l&#224; doanh nghiệp FDI chiếm tr&#234;n 70% xuất khẩu, c&#243; thể đ&#243;ng g&#243;p phần lớn v&#224;o tăng trưởng GDP. Trong khi đ&#243;, phần đ&#244;ng doanh nghiệp nhỏ v&#224; vừa – những đơn vị chiếm số lượng lớn nhất trong nền kinh tế lại hoạt động trong c&#225;c lĩnh vực cạnh tranh cao, bi&#234;n lợi nhuận thấp v&#224; rất nhạy cảm với chi ph&#237; vốn, chi ph&#237; thu&#234; mặt bằng v&#224; sức mua của người d&#226;n. V&#236; vậy, họ thường l&#224; nh&#243;m cảm nhận kh&#243; khăn r&#245; nhất khi kinh tế chưa thực sự lan tỏa. 

Hiện tượng n&#224;y kh&#244;ng phải l&#224; đặc th&#249; của Việt Nam. Ở Mỹ, tăng trưởng kinh tế trong nhiều năm qua chủ yếu đến từ một nh&#243;m nhỏ c&#225;c c&#244;ng ty c&#244;ng nghệ lớn. Những c&#225;i t&#234;n như Apple, Microsoft, Nvidia, Amazon... tạo ra phần lớn gi&#225; trị gia tăng v&#224; lợi nhuận của nền kinh tế. Nhưng h&#224;ng triệu doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực b&#225;n lẻ, dịch vụ ăn uống hay vận tải vẫn phải vật lộn với chi ph&#237; cao v&#224; nhu cầu ti&#234;u d&#249;ng kh&#244;ng ổn định. Ở H&#224;n, tăng trưởng kinh tế phần lớn được dẫn dắt bởi c&#225;c tập đo&#224;n lớn như Samsung, Hyundai, SK... Những doanh nghiệp n&#224;y chiếm tỷ trọng rất lớn trong xuất khẩu v&#224; sản xuất c&#244;ng nghiệp. Nhưng h&#224;ng trăm ngh&#236;n doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực dịch vụ nội địa lại tăng trưởng rất chậm, thậm ch&#237; suy giảm. V&#236; vậy, cảm nhận kh&#243; khăn của số đ&#244;ng người d&#226;n vẫn tồn tại song song với tăng trưởng GDP. Điểm chung dễ thấy l&#224;: tăng trưởng kh&#244;ng ph&#226;n bổ đều. N&#243; thường bắt đầu từ một số ng&#224;nh lớn, sau đ&#243; mới lan tỏa dần sang phần c&#242;n lại của nền kinh tế. Qu&#225; tr&#236;nh lan tỏa n&#224;y c&#243; độ trễ, c&#243; thể k&#233;o d&#224;i từ v&#224;i qu&#253; đến v&#224;i năm.

Trong chu kỳ kinh tế, đ&#226;y thường l&#224; giai đoạn đầu của phục hồi. Tăng trưởng xuất hiện trước, lợi nhuận của doanh nghiệp lớn cải thiện trước, sau đ&#243; mới đến doanh nghiệp vừa v&#224; nhỏ, v&#224; cuối c&#249;ng mới đến thu nhập của người lao động. Khi d&#242;ng tiền bắt đầu lan tỏa rộng hơn, cảm nhận của số đ&#244;ng mới chuyển từ kh&#243; khăn sang cải thiện. N&#243;i c&#225;ch kh&#225;c, GDP l&#224; chỉ b&#225;o về hướng đi của nền kinh tế, c&#242;n cảm nhận của doanh nghiệp v&#224; người d&#226;n l&#224; chỉ b&#225;o về tốc độ lan tỏa của tăng trưởng. Hai chỉ b&#225;o n&#224;y kh&#244;ng m&#226;u thuẫn với nhau, m&#224; chỉ phản &#225;nh hai giai đoạn kh&#225;c nhau của c&#249;ng một chu kỳ.

[VN-Index 5/4/2026] TĂNG TRƯỞNG GDP 7,83% – CON SỐ THẬT, NHƯNG CẢM NHẬN KHÓ KHĂN CỦA SỐ ĐÔNG CŨNG LÀ...THẬT

Cuối tuần tôi thấy nhiều bạn brk, nhiều diễn đàn share bài tăng trưởng GDP quý 1 của Việt Nam. Và cũng thấy chia 2 luồng ý kiến dựa trên bias, luồng ý kiến 1: Tích cực hô GDP tăng trưởng tốt, chứng khoán sẽ tăng mạnh, luồng ý kiến 2: Hoài nghi, vì thấy cuộc sống thực tế khó khăn hơn mặc dù GDP tăng cao. Nên hôm nay tôi lên 1 bài giải thích con số này.

Quý 1 năm nay, GDP tăng 7,83%, một mức tăng cao nếu đặt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn còn nhiều bất định. Hai động lực chính kéo tăng trưởng là: khu vực dịch vụ và công nghiệp – xây dựng. Đầu tiên cần khẳng định một điều rất rõ: con số tăng trưởng GDP là con số thống kê thật, được tính theo phương pháp chuẩn quốc tế, và hiện tượng GDP tăng nhưng số đông vẫn thấy khó cũng là điều bình thường, không chỉ ở Việt Nam mà ở hầu hết các nền kinh tế trên thế giới ở thời điểm hiện tại. Bản chất của GDP là đo tổng sản lượng của nền kinh tế, chứ không phải đo mức độ giàu lên của từng cá nhân hay từng doanh nghiệp. Khi một số ngành lớn tăng trưởng mạnh, đặc biệt là các ngành có năng suất cao hoặc quy mô vốn lớn, chúng có thể kéo cả nền kinh tế đi lên, ngay cả khi phần đông doanh nghiệp nhỏ không hưởng lợi trực tiếp từ sự tăng trưởng đó. 

Thực tế, trong bối cảnh hiện tại, tăng trưởng của Việt Nam mang tính tập trung. Một nhóm nhỏ doanh nghiệp lớn, đặc biệt là doanh nghiệp FDI chiếm trên 70% xuất khẩu, có thể đóng góp phần lớn vào tăng trưởng GDP. Trong khi đó, phần đông doanh nghiệp nhỏ và vừa – những đơn vị chiếm số lượng lớn nhất trong nền kinh tế lại hoạt động trong các lĩnh vực cạnh tranh cao, biên lợi nhuận thấp và rất nhạy cảm với chi phí vốn, chi phí thuê mặt bằng và sức mua của người dân. Vì vậy, họ thường là nhóm cảm nhận khó khăn rõ nhất khi kinh tế chưa thực sự lan tỏa. 

Hiện tượng này không phải là đặc thù của Việt Nam. Ở Mỹ, tăng trưởng kinh tế trong nhiều năm qua chủ yếu đến từ một nhóm nhỏ các công ty công nghệ lớn. Những cái tên như Apple, Microsoft, Nvidia, Amazon... tạo ra phần lớn giá trị gia tăng và lợi nhuận của nền kinh tế. Nhưng hàng triệu doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực bán lẻ, dịch vụ ăn uống hay vận tải vẫn phải vật lộn với chi phí cao và nhu cầu tiêu dùng không ổn định. Ở Hàn, tăng trưởng kinh tế phần lớn được dẫn dắt bởi các tập đoàn lớn như Samsung, Hyundai, SK... Những doanh nghiệp này chiếm tỷ trọng rất lớn trong xuất khẩu và sản xuất công nghiệp. Nhưng hàng trăm nghìn doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực dịch vụ nội địa lại tăng trưởng rất chậm, thậm chí suy giảm. Vì vậy, cảm nhận khó khăn của số đông người dân vẫn tồn tại song song với tăng trưởng GDP. Điểm chung dễ thấy là: tăng trưởng không phân bổ đều. Nó thường bắt đầu từ một số ngành lớn, sau đó mới lan tỏa dần sang phần còn lại của nền kinh tế. Quá trình lan tỏa này có độ trễ, có thể kéo dài từ vài quý đến vài năm.

Trong chu kỳ kinh tế, đây thường là giai đoạn đầu của phục hồi. Tăng trưởng xuất hiện trước, lợi nhuận của doanh nghiệp lớn cải thiện trước, sau đó mới đến doanh nghiệp vừa và nhỏ, và cuối cùng mới đến thu nhập của người lao động. Khi dòng tiền bắt đầu lan tỏa rộng hơn, cảm nhận của số đông mới chuyển từ khó khăn sang cải thiện. Nói cách khác, GDP là chỉ báo về hướng đi của nền kinh tế, còn cảm nhận của doanh nghiệp và người dân là chỉ báo về tốc độ lan tỏa của tăng trưởng. Hai chỉ báo này không mâu thuẫn với nhau, mà chỉ phản ánh hai giai đoạn khác nhau của cùng một chu kỳ.